محمد صادق على خان

81

مخازن التعليم ( فارسى )

مسقط اشتها و اكثار او مورث تاريكى چشم و مصلح او مصطگى و تخمش در جميع افعال مانند آب او از ان ضعيف‌تر و قدر شربت او تا پنج درم و گويند مضر سپرز و معده بارده است و مصلحش قند و بدلش در اكثر افعال بزرقطونا و بوداده او قابض و غير بوداده ملين طبيعت است بقله يمانيه نباتيست شبيه بكاسنى بهندى ساگ‌چولائى گويند در دوم سرد و تر ملين طبع و مرطب بدن و مولد خلط صالح و مسكن تشنگى و سرفه حار و بطى الهضم و مضر مبرودين و قاطع باه و مصلحش قند و بدلش جوارشات و تخمش سرد و خشك و رادع و جهت امراض حاره و اورام شربا و ضمادا نافع است و مضر گرده و مصلحش شكر و قدر شربتش تا سه مثقال است بليلج به فارسى بليله و بهندى بهيرا نامند ثمر درخت هنديست و مستعمل پوست او در آخر اول سرد و در آخر دوم خشك ملطف و قابض و مقوى معده و اشتها و بالخاصية مسهل سودا و بالطبع مسهل صفرا و قاطع رطوبات و صداع و بخارات و جهت بواسير و بوداده او جهت اسهال مزمن نافع و مضر سفل و مصلحش عسل و شكر و بدلش آمله مقشر است به قدر ثلث و قدر شربتش تا سه درم بنفسج معرب از بنفشه فارسى است و بهندى بنوسا نامند در اول سرد و در دوم تر و گويند در اول سرد و تر است و بعضى در اول گرم و تر دانسته‌اند مسهل صفرا و منضج او و مسكن عطش و حدت خون و حميات حاره و خفقان و غشى و منوم و محلل اورام و جهت صداع حار و سرفه و خشونت سينه و حلق و حرقت مثانه و بول و احتباس آن و درد گرده و ذات الجنب و الريه و خناق و صرع اطفال و نزلات و زكام نافع و مداومت خوردن دو درم او تا چهار درم به آب سرد جهت رفع اسهال و با شيرخشت و شكر و امثال آن مسهل سريع العمل و اكثار او مورث ضعف دل و باعث كرب و ثقل معده و مصلحش اندكى از انيسون و بدلش نيلوفر و برگ خبازى و در سعال گل گاو زبان قدر شربت او از جرمش تا پنج مثقال و در مطبوخ تا ده مثقال